Les prix littéraires: literaire hoogdagen in Frankrijk

Prix_litterairesBegin november zijn het traditiegetrouw literaire hoogdagen in Frankrijk met het uitreiken van prestigieuze prijzen, zoals de Prix Goncourt en de Prix Renaudot. Eigenlijk begon het literaire prijzencircus al op 30 oktober met de uitreiking van de Grand Prix du roman de l’Académie française. Die werd uitzonderlijk toegekend aan een debuutroman, Constellation van Adrien Bosc (1986), een soort literair eerbetoon aan de slachtoffers en hun nabestaanden van de Air France vliegtuigramp in 1949. Hierbij kwamen o.a. de Franse bokser Marcel Cerdan (de minnaar van Édith Piaf) en de violiste Ginette Neveu om het leven.

Maandag 3 november was er dan de uitreiking van de Prix Femina, die ieder jaar door een geheel uit vrouwen bestaande jury wordt toegekend. De maatschappelijk geëngageerde Yanick Lahens (1953) won met Bain de Lune, een roman die zich in haar politiek instabiele en arme thuisland Haïti afspeelt.
Het boek verscheen trouwens bij de kleine uitgeverij Sabine Wespieser, een onafhankelijke uitgeefster die jaarlijks maar een tiental boeken publiceert die ze met zorg kiest.

Een dag later viel de enigmatische Antoine Volodine (1950) in de prijzen. Hij won de gerenommeerde Prix Médicis met Terminus radieux, waarin hij een donker portret schetst van een door mutanten bevolkt post-apocalyptisch Siberië. Volodine ontwikkelt in zijn werk een heel eigen universum, toon en thematiek. Meestal spelen zijn romans zich ook af in de toekomst, maar hij beschouwt zijn oeuvre niet als sciencefiction.
Er zitten 5 Franstalige romans van Volodine in onze collectie, helaas werden zijn boeken voorlopig nog niet vertaald in het Nederlands.

-Woensdag 5 november schoot Lydie Salvayre (1948) de hoofdvogel af met de meest prestigieuze prijs, de Prix Goncourt. Ze won met haar beklijvende roman over de Spaanse Burgeroorlog Pas pleurer. Salvayre vermengt in deze roman de belevenissen van de schrijver Georges Bernanos met die van haar moeder tijdens de franquistische repressie. Als ode aan haar moeder is het taalgebruik trouwens ‘fragnol’, een mengeling van Spaans en Frans. Literair criticus Margot Dijkgraaf, die zich specialiseert in Franse literatuur was alleszins erg opgetogen en sprak van een ‘soms ronduit magistraal magnum opus, waarin Salvayre haar lezer moeiteloos het Spanje van de late jaren ’30 binnenvoert’. Haar volledige artikel over de kersverse Goncourtwinnaar vindt u hier.
Salvayre heeft ondertussen een uitgebreid oeuvre bijeen geschreven en werd gelukkig ook uitgegeven in het Nederlands. We hebben in totaal 14 titels in onze collectie.

David Foenkinos (1974), de gedoodverfde favoriet voor de Prix Goncourt, moest zich tevreden stellen met de Prix Renaudot. Deze bekroning is het kleine broertje van de Goncourt en wordt ook gelijktijdig uitgereikt. De Prix Renaudot werd in 1926 door een aantal journalisten in het leven geroepen uit onvrede met de vaak belegen keuze van de oudere Goncourt-jury. Foenkinos’ bekroonde boek Charlotte is een lang narratief gedicht over het tragische lot van de Berlijnse Charlotte Salomon, een jonge Joodse artieste die in 1943 in Auschwitz om het leven kwam.

Net als bij de Goncourt (een symbolische 10 euro) is het bij de Prix Renaudot (0 euro) niet om het prijzengeld te doen, maar om de eer en het prestige. En de boost in de boekenverkoop natuurlijk. De winnaar van de Prix Renaudot verkoopt gemiddeld zo’n 200.000 exemplaren, de winnaar van de Goncourt maar liefst 400.000.

Op 6 november was er dan nog de uitreiking van de Prix Decémbre, een bekroning die bekend staat voor de wat eigenzinnige keuze van de jury, dit jaar o.a. met Amélie Nothomb en vast lid Philippe Sollers. De voormalige naam Prix Novembre moest in 1998 zelfs veranderd worden op eis van oprichter Michel Dennery, nadat hij ontslag nam uit ongenoegen met de controversiële keuze voor Les Particules élémentaires van Michel Houellebecq. Gelukkig werd een nieuwe mecenas snel gevonden: kunstliefhebber en voormalige partner van Yves Saint-Laurent, Pierre Bergé. Het royale prijzengeld van 30.000 euro werd dit jaar overhandigd aan historica en psycho-analyste Elisabeth Roudinesco voor haar biografie over Freud, Sigmund Freud en son temps et dans le nôtre. Eerder uitzonderlijk dus dat een non-fictie werk werd bekroond. De andere kanshebber was de essaybundel Et dans l’éternité je ne m’ennuierai pas van Paul Veyne.

Zondag 9 november volgt dan nog de Prix Interallié, die oorspronkelijk werken van journalisten bekroonde, maar het nu ruimer ziet. Op 13 november is er de Prix de Flore, een Franse literatuurprijs die door auteur Frédéric Beigbeder in het leven werd geroepen om jonge talentvolle auteurs in de bloemetjes te zetten. Een leuke extraatje naast het prijzengeld is dat de laureaat ook een jaar lang recht heeft op een glas witte wijn in het Café de Flore, geschonken in een glas waarin hun naam is gegraveerd.
Op dinsdag 18 november volgt nog de Prix du style  alsook de nationale finale van de Prix Goncourt des lycéens, een jonge variant van de prix Goncourt met een jury van 1500 leerlingen.

Ludovic Bouckaert, Literatuurafdeling

Les prix littéraires: literaire hoogdagen in Frankrijk

Nobelprijs voor Literatuur voor Patrick Modiano

modianoDe Nobelprijs voor Literatuur wordt dit jaar toegekend aan de Franse auteur Patrick Modiano. De jury van het Nobelprijscomité roemde Modiano voor ‘de kunst van het herinneren waarmee hij de ongrijpbaarste menselijke bestemmingen heeft uitgedrukt en de leefwereld van de bezetting heeft blootgelegd’.

Patrick Modiano werd in 1945 geboren in een buitenwijk van Parijs als zoon van een Joods-Italiaanse vader en een Vlaamse moeder, 2 maanden nadat WOII in Europa beëindigd werd. Zijn vader weigerde de jodenster te dragen en verdween op latere leeftijd naar Zwitserland, waar hij onder nooit opgehelderde omstandigheden overleed. Zijn moeder met roots in Antwerpen was actrice en leefde in een milieu van nachtclubdanseressen en music-hallartiesten, en speelde rollen in films van Jan Vanderheyden, Edith Kiel en in ‘Bande à part’ van Jean-Luc Godard. Op latere leeftijd was ze vooral actief in de theater- en televisiewereld.

De familieachtergrond en jeugd van Modiano hebben voor een belangrijk deel de inhoud van zijn werk bepaald. De joodse identiteit, de bezetting door de nazi’s en het verlies van identiteit zijn vaak terugkerende thema’s in zijn romans. Over de vaste thematiek van zijn romans zei hij in een interview: ‘Men is ertoe veroordeeld om steeds hetzelfde boek te schrijven en terug te keren naar dezelfde gebeurtenissen uit het verleden. Het is alsof je één groot boek schrijft waarin je onophoudelijk dezelfde gegevens omwerkt. Men kan niet anders: het is onmogelijk van stem te veranderen. Men zou wel willen.’

Modiano debuteerde als jonge twintiger in 1968 met de opzienbarende, sarcastische roman ‘La Place de l’Étoile’, over collaborerende schrijvers tijdens de Duitse bezetting van Frankrijk. Sindsdien schreef hij een dertigtal romans, die altijd vertaald werden in het Nederlands. Bij zijn Nederlandse uitgeverij Querido zijn ze alleszins in de wolken en plannen ze snelle herdrukken van ‘Een stamboek’ en ‘In het café van de verloren jeugd’. Overige opties moeten nog besproken worden met zijn Franse uitgever Gallimard.

In 1972 werd Modiano bekroond met de Grand prix du roman de l’Académie française (1972), maar het is vooral sinds hij in 1978 de Prix Concourt won voor ‘Rue des boutiques obscures’, dat hij beschouwd wordt als een van de belangrijkste schrijvers van Frankrijk. En met deze Nobelprijs voor Literatuur wordt hij nu ook internationaal geroemd.

De geldprijs van 900.000 euro is trouwens niet het hoogste bedrag dat Modiano ooit incasseerde. In 2012 won hij namelijk de Oostenrijkse Staatsprijs voor Europese Literatuur, die hem in eensklaps 930.000 euro rijker maakte. De Nobelprijswinnaar, die de media nogal schuwt, liet zich net vorige week nog interviewen door het Franse televisieprogramma La Grande Librarie en publiceerde zonet de roman Pour que tu ne te perdes pas dans le quartier.

In onze collectie hebben we 44 Franstalige en 23 Nederlandse titels. Een selectie hiervan vindt u op een themastand op de literatuurafdeling. Aan te raden achtergrondartikelen vindt u in NRC, L’Express en op Cobra.

Literatuurafdeling

Nobelprijs voor Literatuur voor Patrick Modiano

Daar komt Het Betere Boek

het betere boekOp zaterdag 11 oktober zet het Gentse Liberaal Archief de deuren wagenwijd open voor de 4de editie van het literair festival Het Betere Boek. Op dit boekenevenement aan het Kramersplein kunt u terecht voor een rijk gevuld programma, met o.a. interviews met gevestigde Nederlandstalige auteurs en veelbelovende debutanten.

Dit jaar besteedt Het Betere Boek ruime aandacht aan de Eerste Wereldoorlog. Poëziebloemlezer Geert Buelens bespreekt De 100 beste gedichten van de Eerste Wereldoorlog en ook Tom Lanoye is van de partij, n.a.v. de recente herdruk van de bloemlezing Niemands Land/Overkant.
Marijke Libert (Sisterka) en Jan Vantoortelboom (Meester Mitraillette) lieten zich in hun meest recente roman ook door WO I inspireren en komen hier graag over praten in het Geuzenhuis. Nog een van de grote namen is Erwin Mortier, die Slagveld achter het front komt toelichten, de gebundelde uitgave van de door hem vertaalde oorlogsherinneringen van Enid Bagnold, Mary Borden en Ellen N. La Motte. Daarnaast verwacht men ook schrijver, historicus en master internationale politiek Korneel De Rynck, die een eeuw na datum langs de belangrijkste plaatsen van de oorlog reisde en daar verslag van deed in ‘IJzeren oogst’.
Nog in het kader van WO I is er een tentoonstelling met unieke foto’s van 100 jaar geleden en is het Kramersplein gehuld in een muzikaal oorlogsrepertoire.

U kunt op Het Betere Boek naar goede gewoonte ook terecht voor het kopen en signeren van boeken en voor een antiquariaat- en tweedehandsboekenmarkt. En alsof dit alles nog niet genoeg is kunt u in de kleine coconzaal van het Geuzenhuis naar Komen Lezen!, een gratis initiatief van Vormingplus, waarbij men een sterk verhaal en een mooi gedicht voorleest en waar u met anderen kunt praten over wat u raakt in een tekst.

Het hoogtepunt komt op het eind van de dag, wanneer de beste Nederlandstalige debuutroman van het afgelopen jaar bekroond wordt met De Bronzen Uil. De shortlist met 9 genomineerden is alvast bekend:

De winnaar sleept 5.000 euro en een bronzen beeld in de wacht. Deze eer viel vorig jaar de beurt aan de Nederlandse Ineke Riem met ‘Zeven pogingen om een geliefde te wekken’. Daarnaast wordt er ook een publieksprijs uitgereikt, in 2013 was dit aan Griet Op De Beeck voor haar ‘Vele hemels boven de zevende’. Stemmen kan hier.

In het kader van Alles uit de kast, een gloednieuw festival (op 29 november) waarin bekende Gentenaars hun 12 favoriete titels kiezen uit de rijke collectie van de bibliotheek, selecteerde curator Dirk Verhofstadt 12 werken die hem het meest inspireerden, en die op de huidige of een van de voorbije edities van Het Betere Boek aan bod kwamen. Zijn volledige top 12 vindt u enkel in de bibliotheek, maar we geven hier toch al enkele titels prijs: o.a. ‘Vurige tong’ van Ann De Craemer, ‘Vloed’ van Roderik Six en ‘Wij en ik’ van Saskia De Coster haalden zijn selectie.

Deze voorkeurtitels van Dirk Verhofstadt en een selectie boeken van de auteurs die dit jaar te gast zijn op dit literair festijn vindt u de komende weken op de themastand van Het Betere Boek op de literatuurafdeling.

O ja, niet onbelangrijk: tickets kunt u hier online bestellen.

Literatuurafdeling

Daar komt Het Betere Boek

Gouden Boekenuil en Libris Literatuurprijs 2014 uitgereikt

Joost de Vries en Ilja Leonard PfeijfferMet de uitreiking van de Libris Literatuurprijs 2014 aan Ilja Pfeijffer voor La superba zijn de winnaars van de 2 belangrijkste literaire voorjaarsprijzen in Vlaanderen en Nederland bekend. Eerder werd de Gouden Boekenuil uitgereikt aan Joost De Vries voor zijn roman De republiek.

Vooral die bekroning mag verrassend worden genoemd. Joost De Vries, journalist bij De Groene Amsterdammer en pas toe aan zijn tweede roman, werd niet echt tot de grote kanshebbers gerekend en wie vermoedde dat de jury een voorkeur zou hebben voor nieuw literair talent had misschien eerder op zijn generatiegenoot Jamal Ouariachi met Vertedering gerekend.

Recensies van De republiek wezen vooral op het grote aantal literaire knipogen en verwijzingen. In NRC next luidde het als volgt: ‘De republiek is een openlijk knip-en-plakwerk dat voortdurend verwijst en herkenning oproept, maar tegelijk vernieuwend is: de combinatie en het elegante stikwerk zijn van Joost de Vries’.  Minder enthousiasme over de winnaar was er wel bij de lezersjury. Die bedachten Stefan Hertmans’ megabestseller Oorlog en terpentijn met de Publieksprijs.

Zelf reageerde Joost De Vries in De Morgen boeken als volgt op zijn reputatie: ‘Ik verbaas me er soms over dat lezers zich laten intimideren en zo met dat intellectuele gedeelte bezig zijn. Als je een thriller schrijft, zijn mensen bereid om het spannend te vinden, of een satire grappig te vinden, maar als je een intellectuele roman schrijft, dan zijn mensen niet zo makkelijk bereid je intelligent te vinden’.

Ilja Pfeijffer haalde met zijn derde nominatie – La superba was genomineerd voor de AKO Literatuurprijs (die naar Joke van Leeuwen ging) en voor de Gouden Boekenuil – uiteindelijk een grote prijs binnen. Classicus Ilja Pfeijffer, die door het uitwijken naar Genua  het Nederlandse literaire schouwspel op een afstand bekijkt, toonde zich ontroerd en dankbaar en wees bij de uitreiking ook op het belang van  zijn uitgeverij, De Arbeiderspers, die binnenkort zelfstandig verder gaat. La superba verscheen reeds in februari 2013 en werd gunstig onthaald. De breed uitwaaierende roman waarin Pfeijffers nieuwe hoofdplaats Genua en hijzelf de hoofdrol speelt werd door Jaap Goedegebuure ‘een groteske en absurde quasiautobiografie’ genoemd.  Zelf onthoud ik vooral hoe de roman  prangende maatschappelijke thema’s als armoede en migratie verbindt in een labyrintische spielerei.  Eerder schreef Ilja Pfeijffer o.a. al het zeer vermakelijke reisverslag De filosofie van de heuvel. Op de fiets naar Rome, het beruchte Het grote baggerboek, werken over de antieke letterkunde en verscheidene poëziebundels. In Hoe word ik een beroemd schrijver? liet hij zich van zijn polemische kant zien.

Johan Eeckhout, taal- en literatuurafdeling

Gouden Boekenuil en Libris Literatuurprijs 2014 uitgereikt

Uitkijken naar de Gouden Boekenuil en de Libris Literatuurprijs

shortlistsDe voorbije weken werden zowel de shortlists van De Gouden Boekenuil als de Libris Literatuurprijs bekendgemaakt. Op 24 april weten we wie Oek De Jong (Boekenuil 2013 met Pier en Oceaan) opvolgt en op 13 mei wie zich in het rijtje Libriswinnaars schaart na Tommy Wieringa in 2013 (met Dit zijn de namen).

Wie iets over de huidige kanshebbers wil weten kan terecht op vele cultuursites. Het Nederlandse Nieuwsuur filmde de reacties van de genomineerden voor de Libris en vanaf donderdag 3 april stelt Canvas de Gouden Boekenuilgenomineerden voor in een heel kort televisieportret. Op Humo kan je fragmenten uit de romans van de shortlist lezen.

De Gouden Boekenuil verzamelde opnieuw een honderdkoppige lezersjury die op een speciale pagina reflecteert over de kandidaten. Het tijdschrift Ons Erfdeel zet de recensies die ze aan de nominaties wijdde online (hier en hier). Interessant is de kritische kijk van journalist Maarten Dessing die de prijzen op zijn blog statistisch bekeek. Dit leidt niet enkel tot interessante weetjes als: ‘Wie is de meest genomineerde tot hiertoe?’ maar ook tot de pertinente vraag: ‘Waar zijn de vrouwen gebleven bij de Gouden Boekenuil?’ Dat op beide lijsten samen slechts één vrouw prijkt geeft inderdaad te denken, zeker in een jaar waarin Saskia De Coster en Griet Op de Beeck het publiek konden bekoren en ook Jannie Regnerus, Laura Starink, Manon Uphoff en Hanna Bervoets goed ontvangen romans publiceerden. Of zijn de vrouwen ‘gedoemd’ enkel mee te dingen naar hun ‘eigen’ Opzij literatuurprijs?

Met Tom Lanoye, Stefan Hertmans en Ilja Pfeijffer staan alvast enkele grote namen op de shortlists. Marente de Moor kaapte al eerder een grote prijs mee, ze kreeg de Ako Literatuurprijs 2011 voor De Nederlandse maagd en Jan Brokken prijkt met De vergelding al op enkele nominatielijsten. Voor Jamal Ouariachi en Joost de Vries kan de Gouden Boekenuil een doorbraak in Vlaanderen betekenen, Robbert Welagen en de Vlaming Jeroen Theunissen zijn de outsiders bij de Libris. Wie het uiteindelijk wordt weten we dus eind april en half mei.

Johan Eeckhout,  literatuurafdeling

Uitkijken naar de Gouden Boekenuil en de Libris Literatuurprijs

Stem je favoriete boeken op de longlist van de IMPAC-prijs

IMPAC logoSinds 1996 werkt de Gentse bibliotheek mee aan The International IMPAC Dublin Literary Award. De longlist wordt door bibliotheekbezoekers uit de hele wereld samengesteld. De IMPAC-prijs 2015 bekroont oorspronkelijk Engelstalige en in het Engels vertaalde romans, die in 2013 gepubliceerd werden.

Kies je drie favoriete boeken (in het Engels of in de Nederlandse vertaling) uit deze keuzelijst, die je ook op Pinterest terugvindt en in de IMPAC-folder in de bibliotheek. Tot en met maandag 28 april kun je stemmen via het deelnemingsformulier in de folder of via mail naar bibliotheek@gent.be. Deelnemers met een geldige lenerskaart maken kans op een boekenbon.

Voor de IMPAC-prijs 2014 die uitgereikt wordt op 12 juni 2014 nomineerden de Gentse lezers: Sweet Tooth van Ian McEwan, NW van Zadie Smith en The Lifeboat van Charlotte Rogan. In 2013 kreeg City of Bohane van Kevin Barry de IMPAC-prijs.

Stem je favoriete boeken op de longlist van de IMPAC-prijs

De kleine Cervantes 2014 zoekt enthousiaste juryleden (12-14 jaar)

De kleine Cervantes – jeugdliteratuurprijs van de Stad Gent wordt jaarlijks toegekend door jongeren van de 1ste graad secundair onderwijs. We gaan opnieuw een spannend leesjaar tegemoet, met een shortlist van stuk voor stuk fascinerende boeken (klik op de titel voor meer info):

Wat moet je weten als je jurylid wil zijn?

Elke Gentse school mag een of meer groepjes van ong. 10 juryleden samenstellen.
Van november t.e.m. maart lees je de zeven boeken van de shortlist, je discussieert erover op school en je maakt een leesverslag. Eind april ga je naar het slotdebat in de Kopergietery, waar ook de auteurs uitgenodigd zijn! De winnaar ontvangt een prachtige tekening van Carll Cneut, en alle juryleden krijgen een presentje.
De winnende boeken van de voorbije jaren vind je hier.

Wil je graag deelnemen? Vraag je leerkracht om zo snel mogelijk contact op te nemen met Annie.Lens@gent.be .

Ook interessant om weten:

De prijs is genoemd naar de Spaanse schrijver Miguel de Cervantes, de schrijver van Don Quichotte (1605), die de eerste echte ‘roman’ zou zijn.
De kleine Cervantes shortlist werd geselecteerd uit de Nederlandstalige jeugdboeken van 2012 door een leespanel met mensen van de bibliotheek, de Kopergietery , WOCK en enkele leerkrachten en jongeren.

De kleine Cervantes 2014 zoekt enthousiaste juryleden (12-14 jaar)