GELEZEN: Een Hollands soldaat penseelt Gent van René De Herdt

renedeherdthollandsoldaatpenseeltGentHet jaarthema 2015 van de stad is ‘Gent kleurt oranje’. Van 1815 tot 1830 vormden België en Nederland één land: het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden onder koning Willem I.
Tussen 1820 en 1823 was in Gent een Nederlands soldaat gelegerd, Jan Joseph Wynants, die in zijn vrije tijd stadsgezichten schilderde. Zij vormen een idyllisch beeld van Gent. Het stadsarchief heeft 134 aquarellen van Wynants in bezit. Ze worden dit jaar gerestaureerd en gedigitaliseerd. U kunt op de beeldbank Gent de aquarellen bekijken. In 1989 schreef René De Herdt een boek over de tekeningen Een Hollands soldaat penseelt Gent met meer informatie over wat u ziet.  Bv. het Rabot: op de prent ziet u de torens maar ook de stadsomwalling en de katoendrukkerij van de gebroeders De Smet. Of de Coupure met het entrepot (een pakhuis). In die periode was de Coupure trouwens een favoriete wandelweg voor de burgerij.

Op de prenten van Wynants komen weinig mensen voor. Er is ook geen spoor van de ellende van de arbeiders die toen al in overvolle beluiken woonden, naar de stad gelokt om in de fabrieken te werken. Toch zijn de prenten van groot belang voor de geschiedenis van Gent in de 19de eeuw: tal van stadsgezichten en gebouwen zijn accuraat weergegeven. De herkenbaarheid is voor ons, Gentenaars van twee eeuwen later, zeer groot. Wynants tekende bv. de Vlasmarkt en de Sint-Jacobskerk. René De Herdt vertelt daarbij dat aan de kerk van oudsher een prondelmarkt met vodden en tweedehandszaken gehouden werd. Daarover is zelfs een straatliedje geschreven:

Er is te Gent een voddenmarkt
Van allerhande dingen;
Men zingt altijd van liefde en jeugd.
Ik wil die markt bezingen.
Daar vindt men meubels, kindergoed,
Kazuifels, oude boeken.
Ja, somtijds heel ’t oud testament
Ligt tussen d’oude broeken.
[…]
‘k Zag onlangs daar de relikwie
Van de heilige Pauline.
Die op een koekepanne lag
En naast een krinoline.

Sommige Gentse gewoontes zijn eeuwen oud.

Kristine De Messemaeker, collectie Gent

GELEZEN: Een Hollands soldaat penseelt Gent van René De Herdt

GELEZEN: Pleidooi voor het treuzelen

pleidooi voor het treuzelenGent kent een mooie fietstraditie,  met als een van de fietspioniers, de getalenteerde drukker, uitgever en fotograaf Arnold Van der Haeghen die begin 1900 als één van de eersten een fiets met Dunlopbanden bezat. Toen was ‘cyclisme’ eerder een extravagante exclusiviteit en ontspanning van vooral de bourgeoisie.

Vandaag is de fiets – van plooifiets tot bakfiets – meer dan ooit een populair, praktisch vervoersmiddel én blijft fietsen  een geliefde (volks)sport, met in Gent onder andere De Zesdaagse in het Kuipke.

In de essaybundel Pleidooi voor het treuzelen beschrijft de auteur-cineast Peter Delpeut een verband tussen (langeafstands)fietsen en de gave van het zien, niet enkel met betrekking tot het fysieke oog, maar ook de blik.

Zijn essays zijn beschrijvingen van de verschillende landschappen, van Toscane tot de Friese polders, en musea die hij eerder al lanterfantend en flanerend doorkruist, dan er dwars van A tot Z doorheen te gaan. Hij schrijft: “Pas als ik al fietsend opnieuw de schoonheid van het nutteloze ontdek, de kunst van het treuzelen en kijken, kan ik A en B overboord zetten.”

fietserZo beschrijft hij onder andere zijn (her)ontdekking van de zogenaamde Claudespiegel in het Gentse Citadelpark – een miroir de Claude  is zwart van kleur en was erg in trek bij wandelaars rond 1800 om het landschap te bekijken – de woestijnfoto van zijn vrouw en fietscompagnon Céline en de tekeningen van de Foucauld, de ongewone foto’s van Gerco De Ruijter die zijn fototoestel aan een vlieger bevestigt – en zich laat leiden door de wind, de ervaring van de zogenaamde Seagram murals van Mark Rothko in de Tate Gallery en zijn teleurstelling bij de nieuwe opstelling in de Rothko Room in Tate Modern…

Keer op keer toont Peter Delpeut ons dat er zonder verbeelding niets te zien valt en nodigt hij ons uit om beter te kijken.

Charlotte Vandamme, bibliothecaris contentdiensten en medewerker non-fictieafdeling

GELEZEN: Pleidooi voor het treuzelen

The Monuments Men: Lam Gods en de kunstroof in de themazaal

kunstbrigadeVanaf deze week is George Clooney’s  film The Monuments Men, met naast Clooney zelf sterren als Matt Damon, John Goodman, Jean Dujardin en Cate Blanchett, te zien in de bioscoop. Deze film is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van een groep soldaten tijdens Wereldoorlog II die van Franklin D. Roosevelt de opdracht kregen om door de nazi’s gestolen kunstwerken te redden en deze werken terug te brengen naar hun oorspronkelijke eigenaars. De missie leek haast onmogelijk; de kunstwerken lagen verborgen achter vijandelijke grenzen. De soldaten waren zeven voormalige directeurs van musea, curators en kunsthistorici. Wonderbaarlijk genoeg kregen deze ‘Monuments Men’ het voor elkaar om deze werken te redden uit Hitlers bolwerk. Het Gentse drieluik ‘de Aanbidding van het Lam Gods’ speelt een cruciale rol in de film.

In de themazaal van de bibliotheek kan je een aantal boeken vinden over het Lam Gods en over deze kunstroof. Ook het boek waarop de film is gebaseerd kan je hier vinden.

The Monuments Men: Lam Gods en de kunstroof in de themazaal

Jan Hoet overleden

AfbeeldingAlle media staan deze ochtend stil bij het overlijden van Jan Hoet (1936-2014). Cobra en De Standaard publiceerden al ruime overzichten. Jan Hoet overleed na een hartaanval te Gent. De gedreven voorvechter van de kunst bouwde eerst binnen het Museum voor Schone Kunsten en later, vanaf 1999 met het SMAK, een plek uit voor hedendaagse kunst. Met bravoure, lef en overtuigingskracht wist hij een collectie samen te stellen en te presenteren die toonaangevend was.Vele Gentenaars herinneren zich nog levendig de confrontatie met het werk van o.a. Joseph Beuys, Richard Long en Panamarenko. Het was vaak hun allereerste kennismaking met de wereld van de moderne kunst. Door zijn tentoonstellingen en zijn talrijke media-optredens wist Jan Hoet bij velen een aanvankelijke verbazing om te turnen tot een levendige interesse. Chambres d’Amis (1986), waarbij Jan Hoet het museum uit trok, en Gentse kamers in en Over the Edges (2000), waar kunst de Gentse straathoeken inpalmde, verwierven een legendarische reputatie.
De Gentse Stedelijke Openbare Bibliotheek bezit een zeer ruime collectie boeken over en van Jan Hoet, over en van het SMAK en over hedendaagse kunst. Een selectie ervan staat momenteel opgesteld in de themazaal.

Jan Hoet overleden

Natuur en schilderen in de tuin van Simonne De Visscher

simonnedevisscherMooie pareltjes moet je niet te ver zoeken.
In Destelbergen woont en werkt  Simonne De Visscher.  Ze combineert op een unieke manier tuin, natuur en schilderkunst. Simonne houdt van schilderen in de buitenlucht. Met haar olieverf tovert ze verbazend snel kleine en grote canvassen vol. Sfeerbeelden midden in de natuur. Sfeer met hoekjes in haar tuin: het trapje tussen berk en treurwilg, het prieeltje met de witte regen, zomer op de vijver, de oeverbegroeiing bij avond.

De kunstenares schildert soms vanop de boot, met haar schildersezel rechtop als een zeil, af en toe peddelend om de boot op z’n plaats te houden. Een uniek laag perspectief dat je nooit van op de oever krijgt.

Bij Simonne De Visscher vind je geen landschappen of tuinzichten in de strikte zin. Het lijkt op het eerste zicht een beetje impressionistisch, maar dan toch duidelijk anders. Geen imitatie van de tuinzichten van Monet in Giverny.  Bij Simonne De Visscher zijn de onderwerpen fragmenten: stukjes uit een border, een rand van een pad, bloemenkronen van de rozelaars. De sfeer in een partij waterplanten, in een dreefje met de reuzebladeren van het groot hoefblad, onder kriekelaars in bloei, bij een partij vingerhoedskruid in de zon.

Simonne experimenteert graag en neemt mineralen of gesteenten op in haar doeken.
Een overzicht van haar werk en technieken vind je in het boek: Simonne De Visscher van Rik Sauwen.

Haar atelier en tuin staan altijd open voor groepen of op afspraak. Een unieke belevenis: schilderen in de natuur – natuur in schilderijen.

Eric Tierens, afdeling tijdschriften

Natuur en schilderen in de tuin van Simonne De Visscher

Henry van de Velde

VandeveldeIn 2013 is het 150 jaar geleden dat Henry van de Velde werd geboren. In het Jubelparkmuseum in Brussel loopt daarom van 13 september tot 12 januari een tentoonstelling onder de titel ‘Passie Functie Schoonheid’.
Henry Van de Velde (1863-1957) is gekend als architect en designer. Hij werd geboren in Antwerpen maar werkte internationaal, o.a. in Duitsland (Weimar en andere plaatsen) en Nederland (Kröller-Müller Museum). In Gent is hij vooral gekend als architect van de Boekentoren.
Henry van de Velde is een belangrijke vertegenwoordiger van de art nouveau maar zijn stijl evolueerde later naar het modernisme.
In Weimar richtte Van de Velde de Kunstgewerbeschule op. Toen hij in 1915 ontslag nam, duidde hij Walter Gropius aan als zijn opvolger. Hij zette daarmee een ontwikkeling in gang die zou leiden tot het beroemde Bauhaus.
Voor de tentoonstelling in Brussel werkte het Jubelparkmuseum samen met de Klassik Stiftung Weimar.

Het Design Museum Gent bezit een belangrijke collectie objecten van Henry van de Velde. Naast meubels ook bestek en serviesgoed.
Momenteel loopt in het museum ook de tijdelijke tentoonstelling ‘Peter Behrens : van jugendstil tot industriële vormgeving‘. Behrens was een tijdgenoot van Van de Velde. Hij werkte lange tijd voor AEG waarvoor hij o.a. het firmalogo ontworpen heeft. Behrens is in Duitsland uitgegroeid tot de grondlegger van de industriële vormgeving. Van de Velde bleef eerder ambachtelijk-kunstzinnig georiënteerd.
Van de Velde en Behrens waren beiden autodidact.
Voor de Behrens-tentoonstelling werd eveneens samengewerkt met de Klassik Stiftung Weimar.
De tentoonstelling loopt nog tot 27 oktober.
De bibliotheek bezit een dertigtal boeken van en over Van de Velde, o.a. het overzichtswerk ‘Henry van de Velde : een Europees kunstenaar in zijn tijd’. In dit werk komt ook Behrens uitgebreid aan bod.

Henry van de Velde

Kunstprentenboeken: Egon Schiele

egonschieleEen nieuwe publicatie in de reeks Kunstprentenboeken van Leopold en het Gemeentemuseum Den Haag is telkens weer een feest voor kleine en grote kunstliefhebbers. Naar aanleiding van een lopende kindertentoonstelling in het Gemeentemuseum laten bekende jeugdauteurs en –illustratoren hun fantasie de vrije loop en voeren je mee in de wereld van de kunst/kunstenaar. We maakten reeds kennis met Mondriaan, Ensor, Kandinsky, Calder en Caillebotte. Wie beweert dat Delfts blauw saai is? En wat valt er een boel te beleven in een 18de eeuws poppenhuis!
In de meest recente uitgave, Edith & Egon Schiele, focust Harriët Van Reek op het werk van de Oostenrijkse kunstenaar Egon Schiele en dat doet ze zoals steeds op een wervelende, unieke manier. Is kunst ontdekken met je kleintjes dikwijls een zenuwslopende onderneming? Niet met deze Kunstprentenboeken!

Kunstprentenboeken: Egon Schiele