Belezen Wetenschappers in Vooruit – aflevering 5


het-kralenspel-herman-hesse-boek-cover-9789023422990
Op woensdag 27 januari 2016 interviewde Pat Donnez UGent-wetenschappers Bart Dessein (Chinese Taal en Cultuur, Centrum voor Boeddhistische Studies), Walter Buylaert (Urgentiegeneeskunde, Dienst Spoedgevallen) en Pierre Schoentjes (Franse letterkunde) over hun favoriete literaire werken.

Bart Dessein is zeer enthousiast over Mouye (1932; in het Engels gepubliceerd als A certain night; niet in het Nederlands vertaald) van de Chinese schrijfster Ding Ling (ook geschreven als Ting Ling). Zij vertelt het waargebeurde verhaal van haar man en schrijver Hu Yepin die samen met vier andere communistische schrijvers geëxecuteerd wordt door medestanders van de nationalistische Chinese politieke partij Kwomintang in 1931 (nvdr: de partij van leider Tsjang Kai-Tsjek die zich afscheurde van China en in 1949 Taiwan oprichtte). Dessein vindt het diepmenselijke, wrede relaas waarin nog hoop doorschemert  ─ “Wanneer zal het licht worden?” ─  een “pareltje van literatuur” in grammaticaal prachtig  en klankrijk Chinees.

Desseins tweede keuze is de roman Onheilspad (1992; oorspronkelijke Duitse titel: Unkenrufe van Günter Grass (bekend van Die Blechtrommel uit 1959 en Nobelprijs Literatuur in 1999) is ingegeven door zijn “zeer geëngageerd herlezen” en “het diepmenselijke idee” ─ een reactie tegen het kapitalisme en een totalitaire staat ─  van de twee bejaarde personages Alexander (Oost-Duitser) en Alexandra (Poolse) die een soort “verzoeningskerkhof” creëren voor Duitsers en Polen in Danzig (het huidige Gdansk in Polen). Maar projectontwikkelaars maken van het kerkhof een commercieel bedrijf.

Walter Buylaert (em. prof. dr.) kiest eerst voor de debuutroman Nacht (1964; in het Nederlands verschenen in 2008) van de Duits-Joodse schrijver Edgard Hilsenrath (bekend van De nazi en de kapper). De rauwe roman is gebaseerd op het levensverhaal van Hilsenrath en speelt zich af in een fictief kamp-getto in Oekraïne, waarin mensen “ontmenselijkt” (“grausam”) worden: het personage Ranek bijvoorbeeld verhandelt gouden tanden die hij uit de mond van een tyfuslijder sloeg.

Vervolgens kiest Buylaert die veel in het Duits leest (zijn kleinkinderen zijn Duitsers) voor Das Glasperlenspiel (1943; in het Nederlands vertaald als Het kralenspel) van de Duits-Zwitserse schrijver Herman Hesse (Nobelprijs Literatuur 1946). Het is een “utopische bildungsroman” die zich afspeelt in de 23ste eeuw waarbij het hoofdpersonage Josef Knecht opklimt tot “Magister Ludi” (meester van het spel) in het kralenspel: een intellectueel spel dat bestaat uit een hoogstaand abstract denken dat onder meer verbonden is met wiskunde en muziek. Maar een tweespalt tussen de intellectuelen en het meer wereldse personage Plinio Designori zorgt voor een kentering met ook gevolgen voor Josef Knecht. Ten slotte spiegelt Walter Buylaert zijn leeservaring met de wereld van wetenschappers (drie pijlers: onderzoek, onderwijs, dienstbetoon) en de neveneffecten zoals burn-out, uit de “ivoren toren” stappen.

Pierre Schoentjes (gedoctoreerd met studie over hoe Proust eind 20ste eeuw ironisch kon gelezen worden en uitgesproken fan van e-boeken: “wat telt is de tekst”) kiest resoluut voor de laatste generatie van jonge Franse schrijvers die een groot publiek kunnen aanspreken. Schoentjes stelt eerst de roman voor Des hommes (2009; in het Nederlands Over mannen) van een van de beste jongere schrijvers Laurent Mauvignier – hij schreef ook een psychologische roman over het Heizeldrama (1985) Dans la foule (2006; in het Nederlands In de menigte). In Des hommes verwerkt Mauvignier het trauma van de Algerijnse Onafhankelijkheidsoorlog 1954-1962 aan de hand van drie oudere hoofdpersonages Bernard, Rabut en Février die terugblikken naar de wrede feiten in die oorlog. Schoentjes, die benadrukt dat het moeilijk is om in de Franse literatuur onmiddellijk te reageren tegen gruwelijke politieke feiten zoals in Algerije, vindt Des hommes ook stilistisch knap geschreven (“Mauvignier vindt net zoals Proust en Claude Simon een taal uit met zinsritme, sequenties met staccato’s”) en prijst ook de psychologische analyse via diverse belichtingen.

Schoentjes’ tweede romankeuze Réparer les vivants (2014; in het Nederlands De levenden herstellen) van de schrijfster Maylis de Kerangal is eveneens bijzonder qua inhoud en stijl. De jonge surfer Simon Limbres is hersendood na een auto-ongeval maar zijn kloppend hart wordt geschonken (donorschap) aan een andere persoon. De Kerangal beschrijft via een “visuele, energieke tekst” (“geen technische roman”) de route (“les itinéraires”) van het hart.

Op woensdag 24 februari 2016 zijn volgende wetenschappers UGent te gast:
(meer info op website Vooruit)

  • Eric Mortier (Gedelegeerd bestuurder UZGent)
  • Jan Tolleneer (Bewegingswetenschappen)
  • Rik Verhaaren (Kinderarts UZGent)
  • Stijn Vanheule (Psychoanalyse en Raadplegingspsychologie)

Verslag van aflevering 6 volgt in de loop van de maand maart 2016.

Joël Neyt, bibliotheekmedewerker Literatuurafdeling, Bibliotheek Gent

Belezen Wetenschappers in Vooruit – aflevering 5

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s