Gent in opstand


gentseopstandOp 23 juli 1453 werden de Gentenaars verpletterend verslagen door de troepen van Filips de Goede, hertog van Bourgondië en tevens graaf van Vlaanderen. In de slag bij Gavere lieten duizenden Gentenaren onder wie verschillende schepenen het leven. Tot begin augustus dreven de lijken op de Schelde naar de stad.
De veldslag maakte een einde aan de oorlog tegen de hertog die al een paar jaar duurde met wisselende kansen.

Wat was de aanleiding van het conflict?

Filips de Goede wou een sterke centrale staat uitbouwen. Voor zijn financiën was hij afhankelijk van beden : hij moest de steden om geld vragen. In 1447 kwam hij daarom met het voorstel een permanente zoutbelasting in te voeren. Dat zou een stroom geld naar het Bourgondische hof genereren. Gent wees dit voorstel af, waarop de woedende hertog de stad verliet.
Het meningsverschil escaleerde. Verschillende keren stonden de Gentse milities tegenover de troepen van de hertog. De Gentenaren raakten steeds sterker geïsoleerd: de andere steden weigerden steun.
De Gentenaren waren geen koorknapen. Om de strijd te kunnen volhouden, legden zij militaire versterkingen aan in het Gentse kwartier en voerden zij raids uit in de omgeving: zo plunderden zij bijvoorbeeld Moerbeke. De hele oorlog was ook voor het platteland een ramp.
Maar de combattieve houding van Gent werd telkens opnieuw bevestigd. Gekend is de tekst van een anoniem pamflet dat in 1451 in de buurt van het Scepenhuuse werd ghestroyt:

‘Ghy, slapscheten van Ghendt,
Die nu hebt  ’t regiment,
Wy en zullen ’t hu nyet meer ghewaghen,
Maar zullen ’t eenen nyeuwen Artevelt claghen’

Wie de tekst geschreven heeft, is niet duidelijk maar vermoedelijk was hier de proletarische achterban van de ambachten aan het woord. De top van de ambachten vormden een deel van het stadsbestuur. Het andere deel bestond uit het patriciaat, de oude klasse van grondbezitters in Gent met hun leuze : ‘Vry huys vry erve’ : nu nog te lezen op de gevel van een huis op de Korenmarkt.

Uiteindelijk heeft Gent toch het hoofd moeten buigen voor Filips de Goede. Dit was alweer een stap in de afbouw van de macht van de steden in Vlaanderen ten voordele van het centrale gezag.
Honderd jaar later zou dit nog duidelijker worden onder het bewind van Keizer Karel.

Bronnen (uiteraard allemaal in onze collectie):

De Gentse opstand 1449-1453 / Jelle Haemers
Gent en de Bourgondische hertogen ca 1384 – ca 1453 / Marc Boone
Gent : apologie van een rebelse stad : eindred Johan Decavele

Kristine De Messemaeker, collectie Gent

Gent in opstand

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s