GELEZEN: Barbaren langs de zijderoute van Peter Hopkirk


barbarenBarbaren langs de zijderoute”. Als je nog nooit gehoord hebt van dit geschiedenisboek van de Britse journalist Peter Hopkirk, dat leest als een spannende avonturenroman, dan denk je misschien dat het gaat over de vroeger als “barbaren” afgeschilderde nomadische volkeren op de Centraal-Aziatische steppen. Zoals de Mongolen of de Hunnen of andere, minder bekende volkeren, waarvan de ruiter-legers om de zoveel jaren wel eens binnenvielen in het Chinese keizerrijk of in Oost-Europa en soms grote en machtige rijken gesticht hebben.

Maar schijn bedriegt. De ondertitel van het boek “Op zoek naar de verloren steden en schatten van Chinees Centraal-Azië“ maakt al meer duidelijk: de barbaren zijn hier ironisch genoeg Westerse (en Japanse) archeologen en sinologen die tijdens hun verkenningstochten en ontdekkingsreizen tonnen Chinese en Centraal-Aziatische kunstschatten en manuscripten opgroeven en/of meenamen en overbrachten naar de kunst- en boekencollecties van Europese musea en bibliotheken. Die archeologische exploratietochten naar de ooit welvarende, maar toen al lang in het zand begraven oasesteden langs de Zijderoute werden verricht op het einde van de 19de eeuw en in het eerste kwart van de twintigste eeuw, een periode dat Centraal-Azië en Oost-China herhaaldelijk geteisterd werden door bloedige, maar nu bijna vergeten oorlogen. Die onderzoekers, hun “ontdekkingen”  en de daar vaak aan gekoppelde kunstroof zijn zelf ook nauwelijks bekend bij het grote publiek geworden. Alleen de naam van Sir Aurel Stein doet bij sommigen misschien nog een belletje rinkelen.

Aurel Stein was een Hongaars-Brits archeoloog en tibetoloog, die in de Mogao-grotten (nabij de Chinese stad Dunhuang) een groot deel van bijna 50.000 pas ontdekte historische en religieuze tekstrollen tegen een spotprijs kon bemachtigen en naar Europa laten overbrengen. Hij had nl. de eigenlijke ontdekker en de bewaker ervan, de Chinese taoïstische monnik Wang Yuanlu, onder allerlei voorwendsels kunnen overtuigen. Die teksten waren tussen de 5de en 11de eeuw geschreven en lagen duizend jaar lang ingemetseld in één van de Mogao-grotten. Deze vondst was ongetwijfeld één van de belangrijkste, zo niet de belangrijkste archeologisch-historische ontdekking van de 20ste eeuw. In die grot lag o.m. de oudste compleet bewaard gebleven gedrukte tekst ter wereld, een versie van de Diamantsoetra uit 868.  De teksten zijn nog steeds niet allemaal grondig bestudeerd, maar ze veranderden de afgelopen halve eeuw drastisch ons beeld op de boeddhistische en Tibetaanse geschiedenis.

Nog een voorbeeld van een dergelijke vondst/roof. De Duitse archeoloog Albert von Le Coq stuitte in de Bezeklik-grotten (in de huidige Chinese provincie Xinjiang, ten noordwesten van de verschrikkelijke Taklamakan-woestijn) op honderden boeddhistische fresco’s. Sommige ervan waren door de islamitische lokale bevolking  beschadigd: de mond en de ogen van vele Boeddha-fresco’s waren weggehakt omwille van het islamitische afbeeldingsverbod van mensen. Von Le Coq besloot dat het in die politiek-militair woelige tijden beter was om een deel van de fresco’s integraal uit de rotswanden te laten hakken en “in veiligheid” naar het etnologische museum in Berlijn over te brengen. Ze werden daar door de geallieerde bombardementen op Berlijn tijdens WO II compleet vernietigd. Chinese gidsen vertellen dit nu nog steeds aan rondneuzende Westerse toeristen (zoals ondergetekende) met de nodige tremolo’s in hun stem…

Maar al deze gebeurtenissen zal je veel  uitgebreider in dit boek van rasverteller Hopkirk beschreven vinden. Als je nog meer wil te weten komen over Sir Aurel Stein, von Le Cocq en de vele andere archeologen die in gevaarlijke Chinese en Mongoolse woestijnen reisden en speurden en soms net niet van dorst omkwamen, kan je deze verborgen schat uit ons magazijn opdiepen.

Peter Hopkirk reisde overigens als journalist jarenlang dwars door Azië en schreef nog heel wat andere boeiende, historische  boeken over Tibet en Centraal-Azië die zich in deze periode afspeelden. Bv. een boek over de internationale politieke machtsstrijd tussen Victoriaans Groot-Brittannië en Tsaristisch Rusland (“The great game”) in Centraal-Azië en één over de expansiedromen van de vroege Sovjet-Unie in hetzelfde gebied: “Het gedroomde rijk“.  Beide boeken behandelen het internationale geopolitieke schaakspel en de dito schimmenoorlog in deze regio. Met in de hoofdrol reizende diplomaten, Britse en Russische spionnen, Turkse en Chinese generaals en vele andere kleurrijke, maar soms bloeddorstige figuren, zoals de Witte baron Nicolaas von Ungern-Sternberg. Ik kan je ook deze titels warm aanbevelen.

Wouter De Raes, collectie geschiedenis

GELEZEN: Barbaren langs de zijderoute van Peter Hopkirk

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s