Het web van Don Quichot


cervantesOp 23 april is het Wereldboekendag. Ook wordt de sterfdag van William Shakespeare en Miguel de Cervantes herdacht. De Catalanen vieren die dag al eeuwen lang als het feest van Sint-Joris, waarbij de mannen aan de vrouwen een roos schenken en de vrouwen aan de mannen een boek. Op die dag worden er in Catalonië maar liefst 4.000.000 rozen geschonken en 400.000 boeken. De Unesco riep 23 april uit tot World Book Day.

Op Wereldboekendag kan je de rijke traditie van de wereldliteratuur ten volle ontdekken. Stichting Lezen biedt op een interactieve literaire wereldkaart honderden titels aan die verhalen bevatten over andere culturen, andere volkeren, andere regio’s en landschappen…

In de Gentse bibliotheek (Zuid) wordt het meesterwerk Don Quichot van Miguel de Cervantes Saavedra (1547-1616) op de afdeling literatuur een maand lang gepresenteerd in zijn context van beïnvloeding. Dit boek van de Spaanse toneel- en romanschrijver werd wereldberoemd en wordt beschouwd als de allereerste moderne roman (1605-1615).

De schrijver Miguel de Cervantes Saavedra was eerst actief als soldaat op zee (Slag bij Lepanto, 1570) en als zwendelaar en belastingontvanger. Daarna maakte hij in Andalusië naam met een twintigtal toneelstukken, de herdersroman Galatea (1585) en Voorbeeldige novellen (1613). Zijn roem berust echter op de satirische ridderroman De vernuftige edelman Don Quichot van La Mancha. Die schreef hij in de gevangenis.

Don Quichot is het verhaal van een edelman die te veel romantische ridderromans leest en daarop als ronddolende naïeveling in gezelschap van zijn wijze knecht Sancho Panza tegen windmolens vecht in de streek van La Mancha (zie Marijke Arijs). Cervantes’ satire op de toenmalige Spaanse maatschappij en de verhouding tussen fictie en werkelijkheid is als filosofische en tragikomische roman nog steeds bijzonder actueel. In het tweede deel van de roman levert de schrijver ook commentaar op zichzelf en zijn eigen roman. Veel schrijvers uit alle culturen roemen Don Quichot als een van de beste boeken uit de wereldliteratuur én hun ideale boek.

Door welke voorgangers liet Cervantes zich inspireren? Wat heeft Don Quichot gemeen met Gargantua en Patagruel van Rabelais of Lof der zotheid van Erasmus? Wie waagde zich later nog aan dergelijke cervanteske verhalen? De ‘ridder met het droevige gelaat’ vond ook veel navolging: bij Sterne, Flaubert, Gogol, Melville…; ‘vechten tegen windmolens’ werd een staande uitdrukking voor vergeefs idealisme en ‘don quichotterie’ en ‘cervantesk’ benoemden definitief het genre van de satirische avonturenroman. In de Nederlandstalige literatuur komen Heer Bommel en Tom Poes van Maarten Toonder volgens Pieter Steinz nog het dichtst in de buurt van de oorspronkelijke Don Quichot. De volledige lijst met cervanteske titels vind u in de bibliotheek in Steinz ‘gids voor de wereldliteratuur’ Lezen etcetera (2003) in 104 meesterwerken.

Op donderdag 25 april wordt ook de 15de Kleine Cervantes Jeugdliteratuurprijs van de Stad Gent bekendgemaakt (zie de shortlist).

Jean-Paul Den Haerynck, literatuurafdeling

Het web van Don Quichot

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s