Gelezen: De eeuw van de zotheid. Herman Pleij


Donderdag 16 februari wordt de Nederlandse letterkundige Herman Pleij  in de Paarse Zetel geïnterviewd door Griet Pauwels. En 3 dagen later is het carnaval. Geen enkel verband denkt u ? Toch wel… Herman Pleij onderzocht in zijn publicaties over laatmiddeleeuwse literatuur ook tegendraadse, volkse evenementen en figuren, die de gevestigde maatschappelijke orde, de heersende machtsverhoudingen, de burgermoraal en de geldende fatsoensnormen op hun kop zetten en een tijdelijk “spotrijk” creëerden. Zoals vastenavondvieringen – het latere carnaval – of andere volks- en zottenfeesten. Of figuren zoals de Nar bijvoorbeeld. In het boekje “De Eeuw van de Zotheid”  heeft Pleij het uitvoerig over de maatschappelijke functie van deze beroepsdwaas, die vaak door vorsten in dienst werd genomen. Deze nar kon als professionele ordeverstoorder zeggen en doen wat voor andere onderdanen te gevaarlijk was. Zo was het optreden van de nar een geschikte uitlaatklep: hij had een soort ventielfunctie voor maatschappelijk ongenoegen. Pleijs boekje geeft een brede schets van de vele soorten zestiende-eeuwse narren en zotten en hun gebruikte attributen zoals zotskappen of marotten, knotsen met aan het uiteinde een kopie van hun gezicht.
Herman Pleij is een eminente kenner, nee zelfs wandelende encyclopedie van de Middelnederlandse literatuur. Zijn boeken en luistercd’s  zijn dan ook doorspekt met voorbeelden, zinssneden, verhalen en anekdotes uit de literatuur in de brede zin van het woord. Want volgens Herman Pleij vind je literatuur in meer dan boeken alleen, bv. ook in teksten op grafstenen, vloertegels, serviesgoed of in lichtvoetige versjes die droge ambtelijke stukken onderbraken of in rederijkerstoneel, poppentheater, spektakeltoneel, schimpliederen en vele andere uitingen van de orale volkscultuur… Af en toe maakt hij in zijn werk spitante vergelijkingen met onze huidige tijd. En dreigt dan soms wat kort door de bocht te gaan, als hij bijvoorbeeld stelt dat de functie van de middeleeuwse zotte festiviteiten en figuren nu is overgenomen door instellingen zoals het reisbureau – dat “ook in staat is om de onaangename kanten van het bestaan tijdelijk te ontkennen en om te zetten in hun tegendeel”. Maar zijn betoog is steeds met talloze voorbeelden goed onderbouwd, populariserend en dikwijls ook grappig om te lezen.
Of om naar te luisteren. U komt toch ook naar de  Paarse Zetel volgende week ?

Wouter De Raes,  collectieverantwoordelijke  geschiedenis

Gelezen: De eeuw van de zotheid. Herman Pleij

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s