Blog Bibliotheek Gent

Er zijn zo van die boeken die je ooit wel eens zult lezen maar nu niet. Je kent ze wel maar je komt er niet toe om ze op te zoeken.
De dagboeken van Samuel Pepys stonden jarenlang op mijn ooit-te-lezen-lijstje.
Tot er een mail kwam van een lener die niet in de buurt van de bibliotheek woont en die vroeg om een paar zinnetjes uit Pepys door te sturen. De zinnetjes stonden op pagina 850 van The shorter Pepys (short is nog steeds meer dan 1000 bladzijden).

Het jaar is 1667, de plaats is Londen.

Waked about 7 a-clock this morning with a noise I supposed I heard near our chamber, of knocking, which by and by increased, and I more awake, could distinguish it better; I then waked my wife and both of us wondered at it, and lay so a great while, while that encreased; and at last heard it plainer, knocking as if it were breaking down a window for people to get out. (…) We lay both of us afeared; yet I would have rose, but my wife would not let me; besides, I could not do it without making noise; and we did both conclude that thiefs were in the house; (…) When Jane came and we demanded whether she heard no noise, she said ‘Yes, and was afeared’ but rose with the other maid and found nothing, but heard a noise in the great stack of chimneys that goes from Sir J. Mennes’s through our house, and so we sent, and their chimneys have been swept this morning, and the noise was that and nothing else.

De dagboeken zijn fascinerend: ze brengen de zeventiende eeuw dichtbij. Ze zijn trouwens tijdeloos. Daarom bewaren we ze in het magazijn.
Als je de Nederlandse vertaling verkiest: ook die kan je bij ons lenen.

De titel zegt alles over de inhoud:

Geheim dagboek of, Mijn journaal over de onstuitbare opkomst van Mr. Samuel Pepys, Esquire, ambtenaar bij de Marine, door hemzelf van dag tot dag argeloos en overbloemd opgetekend in de roerige jaren van 1660 tot 1669 onzes Heren, bevattende een intiem verslag van het herstel van de monarchie, de grote pestepidemie en de grote brand van Londen, huiselijke, huwelijkse en persoonlijke perikkelen van velerlei aard alsmede de grote en langdurige zee-oorlogen met de Hollanders et cet. et cet.

Kristine De Messemaeker

Louis Paul Boon, 100 jaar geleden geboren in Aalst en er op 10 mei 1979 overleden, heeft met de postuum uitgegeven historische fictie Het Geuzenboek een tour de force in zijn laatste levensjaren verwezenlijkt.

In een meeslepende stijl, herinnerend aan Pieter Daens (1971) over de sociale strijd in de 19de eeuw tegen het onrecht en de armoede in Aalst, vertelt Boon over de soms gruwelijke historische feiten en figuren uit de 16de eeuw. Tegen de opeenvolgende katholieke Spaanse machthebbers (Keizer Karel, Filips II, de hertog van Alva), de paus in Rome en hun corrupt geloof, droomt hij met de protestanten en/of de geuzen (Lutheranen, Wederdopers, Calvinisten) van een nieuwe, rechtvaardiger maatschappij met een echte, meer persoonlijke religiebeleving.

Deze Boon boeit mij vooral omdat hij als een nar-schilder, verwant met Pieter Brueghel de Oude (zie ook kaft van de eerste druk met een detail uit De moord op de onschuldige kinderen), de machtigen hekelt en partij kiest voor de arme opstandige “mensjes” of “het grauw” die een naam, een ambacht en een gezicht krijgen. Overigens spiegelt Boontje zichzelf en zijn werk ook in deze historische roman. De rederijker-onderwijzer Jan Onghena noemt Boon een “soort verboemeld genie”, wellicht denkend aan de dagelijkse rit met een boemeltreintje naar zijn werk als journalist in Gent ; de opstandige ketters beschrijft Boon als “opschietend onkruid”, een knipoog naar zijn romans over de nieuwe jeugd van de jaren 60 in de twintigste eeuw Het nieuwe onkruid (1964) en Als het onkruid bloeit (1972).

Boon beschouwt in zijn roman Gent als het belangrijkste bolwerk en symbool van de geuzenopstand in Vlaanderen tegen de rooms-katholieken. Dus Het Geuzenboek is ook een inspirerend boek voor een wandeling doorheen de Gentse geschiedenis met onder meer haltes in het Prinsenhof (geboorteplaats van Keizer Karel, 1500), de Onderstraat (het Hof van Ryhove, een van de leiders van de Calvinistische Republiek in 1577, samen met Jan van Hembyze), het Sint-Baafsplein (de Sint-Baafskathedraal, waar de “vurige stem” van de Calvinistische prediker Pieter Dathenus weerklonk).

Joël Neyt, Literair Gent